Sponsor
Blog Yazıları
Panzehir Nedir? Nasıl Elde Edilir ve Ne İşe Yarar?

Panzehir Nedir? Nasıl Elde Edilir ve Ne İşe Yarar?

Bir zehrin etkisini önlemek ya da yok etmek için panzehire ihtiyaç vardır. Panzehirler ağız yolu ile zehirlenme sorunlarında emilimi azaltmak için kullanılmış olanlar (bölgesel panzehirler) ve kanın içine farklı yollar ile karışmakta olan zehirlere karşı kullanılmakta olanlar (sistematik panzehirler) olmak üzere iki önemli grupta toplanmaktadırlar.

Bölgesel panzehirler: Ya fiziksel açıdan zehri tutarlar ya da kimyasal açıdan zehirler tepkimeye girerek onu zararsız hale getirirler.

Mide yıkama esnasında son yıkama suyuna karıştırılıp kullanılmakta olan bölgesel panzehirler arasında en bilinmiş olanı etkin kömür olan Carbon Vegetale’dür. Bitki kaynaklı kömürün küçültülmesiyle meydana getirilen bu kömür çok ufak parçalar şeklinde olduğundan dolayı zehrin tutma alanı son derece artmıştır.

Bağırsaktan emilme özelliğinde olmadığından dolayı da vücuda zarar verici bir özelliği bulunmamaktadır. Çok yüksek miktarlarda da verilebilmektedir. 20 gr. aktif kömür 200 ml. suda bulamaç şekline getirilip öyle verilmesi en büyük yararı sağlamaktadır. Aktif kömür pek çok zehirlenme vakalarında tercih edilen bir panzehir olma özelliğindedir. Kuru ekmeği yakarak da basit şekilde aktif kömür meydana getirilebilir.

Asit ya da alkali yani bazik maddeler ile meydana gelen zehirlenme vakalarında, zehrin anında etkisiz edilmesi gerekmektedir. Fakat bunlar hem çok fazla tahriş etme hem de dokuyu yıpratma özelliğinde olan maddelerdir. Sülfürik asit, nitrik asit, tuz ruhu türündeki asit maddeler ile meydana gelen zehirlenme olaylarında nötralizasyon için magnezyum sütü (Mg(OH)2 türündeki anti asitler tercih edilir. Alkali zehirlenme olaylarında ise; sirke, sirkeli su, askorbik asit türündeki asit maddeler kullanılmaktadır.

yılan

Sistemik panzehirler: Kan dolaşımına geçen zehirler için kullanılmaktadırlar. Kimyasal, fizyolojik ile farmakolojik panzehirler olarak üç gruba ayrılırlar.

Sistemik panzehirlerin kimyasal biçiminde olanları özellikle şelasyon yapan (zehir ile halkalı bileşik ortaya koyan) maddelerdir. Bu yol ile meydana gelen halkalı maddeye “şelat” ismi verilmektedir. Şelatlar suda çabuk çözündükleri için vücuttan çıkarılmaları da basittir. Şelasyonun etkisi ile zehir etkisiz hale gelmektedir, zehirlenmenin belirtileri zamanla azalarak tamamen ortadan kalkar. Bundan dolayı zehir alındıktan sonra ne kadar çabuk veriliri ise o kadar daha iyi olacaktır.

Şelat yapan maddelerden bir tanesi de dimerkaprol’dür. Arsenik ile cıva bağlamak için kullanılmaktadır. Altın birde, krom ile kadmiyum zehirlenme olaylarında da etkisini gösterir. Kasın içerisine şırınga yolu ile verilir. Bilinen başka bir şelat yapıcı madde ise “kalsiyum disodyum etilendiamin tetra asetik asit”tir. % 5’lik dextroz solüsyonunun içerisine katılıp ondan sonra damar yolu ile uygulanmaktadır. Özellikle kurşun zehirlenmeleri olaylarında ve çinko ile manganez zehirlenmeleri için de kullanılmaktadır.

Kurşun zehirlenmeleri vakasında bu maddeden başka ikinci etkili madde penisilin parçalandığı zaman oluşan “penisilamin” maddesidir. Bu amino asit bir maddedir. Ve cıva zehirlenmeleri olayında özellikle N-asetil penisilamin türevi oldukça başarılı olmaktadır.

Fizyolojik panzehirler, zehirlerin etkisi ile organların bozulmuş olan görevlerini düzelten madde özelliğindedirler. Örneğin, damarı büzücü maddeler ile meydana gelen zehirlenme vakalarında damar genişletici özelliğinde bir ilâç, fizyolojik panzehir şeklinde kullanılmaktadır. Farmakolojik panzehirler ise daha karışık etkileri bulunan maddeler arasındadır. Son derece hızlı etki göstermektedirler. Bunlardan bir tanesi organofosfat yani böcek zehri zehirlenme olaylarında kullanılmakta olan atropindir. Zehirlenme sırasında ağız kuruyana kadar atropin verilmektedir.

Atropin birde Karbamat örneğin Baygon zehirlenmelerinde de kullanılmaktadır. Morfin zehirlenmesinde damardan Naloksan isimli madde ya da cildin altına Nalorfin verilmektedir. Bu maddeler verildikten sonra solunum normal haline gelir ve morfinin başka etkileri de hızlı bir şekilde silinmeye devam eder.


1 ay önce yayınlanmıştır.